Moderne automobielen zijn allang niet meer alleen voertuigen met een motor en vier wielen. Het zijn rijdende computers geworden, vol sensoren, internetverbindingen en software die voortdurend gegevens verzamelt. Volgens privacyonderzoekers weten autofabrikanten inmiddels verrassend veel over bestuurders en passagiers, vaak veel meer dan mensen zelf beseffen.
Vooral in de Verenigde Staten groeit de discussie hierover snel. Daar wordt momenteel gesproken over nieuwe wetgeving die autofabrikanten mogelijk verplicht om infrarode biometrische camera’s in voertuigen te installeren. Die camera’s moeten bestuurders controleren op vermoeidheid, afleiding of alcoholgebruik. Het doel klinkt logisch: verkeersongevallen voorkomen. Maar privacyorganisaties maken zich zorgen over wat er daarna met die gegevens gebeurt.
Auto’s veranderen in dataverzamelaars
Volgens onderzoekers van het Amerikaanse Brookings Institution verzamelen moderne voertuigen grote hoeveelheden gegevens over hun gebruikers. Denk daarbij niet alleen aan rijgedrag en locatiegegevens, maar ook aan informatie over hoe iemand zich gedraagt achter het stuur.
Veel moderne voertuigen beschikken tegenwoordig over:
* GPS- en locatiegegevens;
* internetverbindingen;
* gekoppelde smartphone-apps;
* camera’s en microfoons;
* rijgedraganalyse;
* sensoren voor vermoeidheid en aandacht;
* software-updates op afstand.
Onderzoeksbureau McKinsey verwacht zelfs dat rond 2030 ongeveer 95 procent van alle nieuwe auto’s continu verbonden zal zijn met internet.
Mozilla: auto’s zijn een privacyramp
De kritiek op autofabrikanten is niet nieuw. In 2023 onderzocht de Mozilla Foundation het privacybeleid van 25 automerken in de Verenigde Staten. De conclusie was opvallend scherp: geen enkel onderzocht merk voldeed volledig aan de privacy- en beveiligingsnormen van Mozilla.
Volgens het rapport verzamelen autofabrikanten onder meer gegevens over:
* naam en leeftijd;
* geslacht;
* locatie;
* rijstijl;
* biometrische informatie;
* gezichtsuitdrukkingen;
* stemgegevens;
* psychologische kenmerken.
Mozilla noemde auto’s zelfs “de slechtste productcategorie die we ooit op privacygebied hebben onderzocht”.
Bijzonder detail: Europese merken zoals Renault en Dacia scoorden in de Amerikaanse markt relatief beter omdat bestuurders daar meer mogelijkheden kregen om hun gegevens te laten verwijderen.
Verkoop van bestuurdersgegevens
Privacyorganisaties maken zich daarnaast zorgen over het doorverkopen van gegevens aan derden. In de VS bleek eerder dat rijgegevens van bestuurders terechtkwamen bij databedrijven en verzekeraars. Een bekend voorbeeld draaide om General Motors. Een bestuurder uit New York ontdekte dat uitgebreide gegevens over zijn rijgedrag waren verkocht aan databedrijf LexisNexis. Kort daarna stegen zijn verzekeringspremies aanzienlijk.
De Amerikaanse toezichthouder, de Federal Trade Commission, greep uiteindelijk in. Toch waarschuwen privacyexperts dat vergelijkbare praktijken nog steeds voorkomen.
Biometrische camera’s in de auto
De nieuwste ontwikkeling draait om zogenaamde “Advanced Impaired Driving Prevention Technology”. Dat zijn systemen die bestuurders continu analyseren met camera’s en sensoren.
In theorie kunnen zulke systemen levens redden. De software kan bijvoorbeeld herkennen wanneer iemand:
* slaperig wordt;
* afgeleid raakt;
* zijn ogen te lang sluit;
* mogelijk onder invloed rijdt.
Maar tegelijkertijd ontstaat opnieuw een enorme hoeveelheid gevoelige informatie. Privacyonderzoekers vrezen dat autofabrikanten hiermee medische of biometrische gegevens kunnen verzamelen zonder dat daar duidelijke wettelijke grenzen voor bestaan.
Daarmee ontstaat een fundamentele vraag: waar ligt de grens tussen verkeersveiligheid en massasurveillance?
Wat betekent dit voor HCC-leden?
Ook in Europa groeit het aantal voertuigen met slimme camera’s, internetverbindingen en uitgebreide telemetrie. Veel automobilisten realiseren zich nauwelijks hoeveel gegevens hun voertuig verzamelt of met welke partijen die informatie wordt gedeeld.
Voor HCC-leden zijn enkele aandachtspunten belangrijk:
* Lees privacyvoorwaarden van autofabrikanten kritisch door;
* Controleer welke apps gekoppeld zijn aan de auto;
* Beperk waar mogelijk het delen van rijgegevens;
* Wees voorzichtig met het koppelen van sociale media of cloudaccounts;
* Controleer regelmatig welke toestemming je hebt gegeven in de auto-app;
* Let bij verzekeringen op mogelijke koppelingen met rijgedragdata.
Nieuwe technologie kan veiligheid verbeteren, maar brengt ook nieuwe risico’s met zich mee. Net als bij smartphones, smart-tv’s en slimme deurbellen geldt ook voor auto’s steeds vaker: als een apparaat continu verbonden is met internet, worden gegevens verzameld. De vraag is alleen hoeveel — en door wie die uiteindelijk worden gebruikt.
